Πώς επιλέγονται οι δημοσιογράφοι στα λεγόμενα δημόσια ΜΜΕ;

(μία προσωπική εμπειρία από διαδικασίες επιλογής)

Διάβαζα τις προάλλες την επιστολή παραίτησης του δημοσιογράφου Γιάννη Δάρα από τη θέση του διευθυντή του αθλητικού τμήματος της ΕΡΤ, στην οποία επικαλείται λόγους ευθιξίας και αξιοπρέπειας που τον οδήγησαν σε αυτή την απόφαση.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα, φέρεται να κατέθεσε στον εισαγγελέα στοιχεία για παρεμβάσεις και μεθοδεύσεις σε διαδικασίες προσλήψεων δημοσιογράφων στο Ραδιομέγαρο. Τα ίδια δημοσιεύματα ανέφεραν ότι, σε διαγωνισμό για δύο-τρεις θέσεις πρόσληψης δημοσιογράφων με μπλοκάκι ενόψει Μουντιάλ, ακολουθήθηκε μεν διαδικασία επιλογής βάσει βιογραφικών από τον κ. Δάρα, αλλά υπήρξαν τελικές παρεμβάσεις από ανώτερα στελέχη της διοίκησης της κρατικής ραδιοτηλεόρασης.

Τι παρατηρεί κανείς εδώ;

Την απόσταση ανάμεσα στην τυπική διαδικασία και στο τελικό αποτέλεσμα σύμφωνα με τον καταγγέλλοντα. Και, κυρίως, το τι διεργασίες λαμβάνουν χώρα στο ενδιάμεσο πεδίο αποφάσεων.

Το ζήτημα πάντως δεν αφορά μόνο την ΕΡΤ, ούτε μόνο την Ελλάδα.

Η σχετική βιβλιογραφία και οι μελέτες για τα δημόσια ΜΜΕ στην Ευρώπη, και ειδικά για την ελληνική περίπτωση, έχουν αναδείξει επανειλημμένα τις ιδιαιτερότητες του μιντιακού τοπίου, τη στενή διασύνδεση μέσων ενημέρωσης, πολιτικών κομμάτων και κράτους, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο αυτές οι σχέσεις επηρεάζουν τη λειτουργία θεσμών όπως η δημόσια ραδιοτηλεόραση.¹

Κι εδώ προκύπτει το ερώτημα: Ποιο είναι τελικά το πραγματικό κριτήριο επιλογής σε θεσμούς που θεωρητικά λειτουργούν με κανόνες, αλλά στην πράξη κινούνται και με άλλες δυναμικές;

Ή πιο απλά: πώς επιλέγονται οι δημοσιογράφοι στα λεγόμενα δημόσια ΜΜΕ, είτε πρόκειται για κρατικά είτε για δημοτικά μέσα;

Το ερώτημα είναι σχεδόν ρητορικό.

Δεν έχω τεκμηριωμένη απάντηση.

Αυτό που υπάρχει, πάντως, ως διάχυτη αίσθηση στον δημοσιογραφικό κόσμο είναι ότι οι επιλογές σε τέτοιου είδους προκηρύξεις (που περιλαμβάνουν και συνέντευξη ως κριτήριο επιλογής και είναι προκηρύξεις για συμβάσεις ορισμένου χρόνου) δεν εξαντλούνται στα βιογραφικά και στις δεξιότητες.

Παίζουν ρόλο κομματικές σχέσεις; Προσωπικές διασυνδέσεις; Μια ευρύτερη ισορροπία πραγμάτων; Δεν το απαντώ. Καθένας μπορεί να τοποθετηθεί όπως κρίνει με βάση ό,τι γνωρίζει και με βάση την εμπειρία που έχει.

Προφανώς τα παραπάνω δεν αποτελούν μομφή για τους ανθρώπους που εργάζονται στα λεγόμενα δημόσια ΜΜΕ, ούτε σημαίνουν ότι δεν υπάρχουν εξαιρετικοί δημοσιογράφοι με πολύ αξιόλογα βιογραφικά και πραγματικές ικανότητες σε αυτά τα μέσα. Πρόσφατα παραδείγματα αποτελούν οι επιτυχημένες διεθνείς αποστολές της Κάτιας Αντωνιάδη στο Ιράν ή της Αλεξίας Καλαϊτζή στον Λίβανο για την ΕΡΤ 1 και την Ertnews.

Το ζήτημα, κατά τη γνώμη μου, αφορά τη διαφάνεια και τα πραγματικά κριτήρια επιλογής -όπως αναδείχθηκαν μέσα από τις καταγγελίες του κ. Δάρα, οι οποίες αποτέλεσαν και την αφορμή για αυτό το κείμενο- και όχι την ισοπεδωτική απαξίωση όσων εργάζονται σε δημόσια μέσα ενημέρωσης. Το υπογραμμίζω αυτό.

Όπως υπογραμμίζω πως δεν αφορά μία διοίκηση αλλά εν γένει τις διοικήσεις που τοποθετήθηκαν κατά καιρούς από διάφορες κυβερνήσεις.

Η δική μου εμπειρία από διαδικασίες επιλογής σε κρατικά μέσα (διαδικασίες που περιλάμβαναν εκτός από το βιογραφικό και συνέντευξη) αλλά και σε δημοτικό μέσο ενημέρωσης (διαδικασίες που περιλάμβαναν μόνον βιογραφικό) δείχνει ότι η αξιολόγηση δεν έγινε με αποκλειστικό κριτήριο το βιογραφικό ή τις ικανότητες.

Σε κάθε περίπτωση, αυτό που αποκόμισα είναι ότι η τελική επιλογή φαίνεται να είχε ήδη, σε μεγάλο βαθμό, διαμορφωθεί πριν από τη διαδικασία που εμφανιζόταν ως «ανοιχτή».

Ήταν η εμπειρία μου εξαίρεση, μέρος ενός κανόνα, αξιοκρατική διαδικασία ή τυχαίο γεγονός;

Ίσως τελικά μεγαλύτερη διαφάνεια στις διαδικασίες επιλογής να έκανε καλό όχι μόνο στους ίδιους τους δημοσιογράφους, αλλά και στην εμπιστοσύνη των πολιτών απέναντι στα δημόσια μέσα ενημέρωσης.

1. Ενδεικτικά αναφέρω για όποιον/α ενδιαφέρεται:

Iosifidis, P., & Papathanassopoulos, St. (2019) Media, politics and state broadcasting in Greece, https://doi.org/10.1177/0267323119844414

VENETI, A., & KARADIMITRIOU, A. (2014). Policy and Regulation in the Media Landscape: the Greek Paradigm Concentration of Media Ownership Versus the Right to Information. Management Dynamics in the Knowledge Economy, 1(3), 439–458. Retrieved from https://www.managementdynamics.ro/index.php/journal/article/view/38